Jak napisać wypracowanie maturalne, które zbiera punkty za każde kryterium

Czego wymaga temat

Arkusz z polskiego na poziomie podstawowym trwa 240 minut i ma trzy części: test z języka polskiego w użyciu, test historycznoliteracki i wypracowanie. Wypracowanie jest warte 35 punktów, czyli więcej niż oba testy razem.

Wybierasz jeden z dwóch tematów. Każdy stawia problem do rozważenia, a w pracy musisz odwołać się do:

• lektury obowiązkowej, wybranej przez Ciebie
• innego utworu literackiego
• wybranych kontekstów, na przykład historycznego, filozoficznego albo biograficznego

Praca musi mieć co najmniej 300 wyrazów. Szczegółowe zasady oceniania znajdziesz w informatorze i zasadach oceniania na stronie CKE. Warto je przeczytać raz w całości, bo dokładnie pokazują, za co odejmowane są punkty.

Budowa wypracowania krok po kroku

Każdy akapit argumentacyjny zacznij od zdania, które mówi, co udowadnia. Potem przykład z lektury, a na końcu jedno zdanie, jak ten przykład łączy się z tezą. Ten ostatni krok najczęściej znika, a to on odróżnia argument od streszczenia.

Teza, czyli od czego zależy cała praca

Teza to jedno zdanie odpowiadające na pytanie z tematu. Jeśli temat brzmi „Czy człowiek może uciec od odpowiedzialności za swoje czyny?”, to „W tej pracy zajmę się odpowiedzialnością” nie jest tezą. Tezą jest na przykład: „Człowiek może na chwilę uciec przed karą, ale nie przed własnym sumieniem, co pokazuje los Raskolnikowa.”

Dobra teza od razu podpowiada, jakie argumenty będą potrzebne. Jeśli po napisaniu tezy nie wiesz, co dalej, zmień tezę, a nie dopisuj kolejnych akapitów.

Jak rozplanować czas na egzaminie

Na cały arkusz masz 240 minut. Na wypracowanie warto zostawić co najmniej połowę tego czasu. Sprawdzony podział: 15 minut na wybór tematu, tezę i plan, 75 do 90 minut na pisanie, 15 minut na sprawdzenie, czy w pracy jest lektura obowiązkowa, inny utwór i kontekst, oraz na policzenie wyrazów.

Nie pisz brudnopisu całej pracy. Wystarczy plan w punktach: teza, trzy argumenty z przykładami, wniosek. Przepisywanie całości na czysto zjada czas, którego potem brakuje na poprawki.

Błędy, które kosztują najwięcej punktów

• Brak odwołania do lektury obowiązkowej albo do innego utworu literackiego, których wymaga temat
• Za krótka praca, poniżej 300 wyrazów
• Streszczanie fabuły zamiast argumentowania
• Błędy rzeczowe: pomylone imiona, wydarzenia, zakończenia lektur
• Teza, która nie odpowiada na pytanie z tematu, tylko na podobne
• Zakończenie, które powtarza wstęp słowo w słowo

Pierwsze dwa punkty sprawdzaj zawsze na końcu pisania, nawet gdy brakuje czasu. Szczegóły tego, jak oceniane są takie braki, potwierdź w aktualnych zasadach oceniania CKE.

Jak trenować pisanie przed maturą

Najlepszy trening to pisanie pełnych prac na czas i szybka informacja zwrotna. Problem w tym, że na ocenę od nauczyciela czeka się zwykle tydzień albo dłużej, a po tygodniu nie pamiętasz już, dlaczego napisałeś tak, a nie inaczej.

Dlatego w miesiącach przed maturą warto pisać co najmniej jedno wypracowanie co dwa tygodnie, a między nimi ćwiczyć same tezy i plany do różnych tematów. Napisanie dziesięciu tez z planem zajmuje tyle czasu co jedna pełna praca, a uczy najtrudniejszej części.

Jak sprawdzić wypracowanie w StudyScan

W StudyScan robisz zdjęcie wypracowania napisanego ręcznie albo wgrywasz plik. Sprawdzanie wypracowań ocenia pracę według kryteriów CKE, zaznacza błędy z cytatem z Twojej pracy i podpowiada, co zmienić, żeby zdobyć więcej punktów. Możesz poprawić pracę i sprawdzić ją jeszcze raz, póki pamiętasz, co chciałeś napisać. Pierwsze sprawdzenie jest za darmo po założeniu konta.

Ocena AI to trening między lekcjami, a nie ocena egzaminatora. Do matury ustnej przygotujesz się z poradnikiem matura ustna z polskiego, a cały rok rozplanujesz z planem nauki do matury.